Qemal Butka & Xhelile Butka

[Administrator]

Nga gezim kastrati

Arkitektet qe shqiptare qe e lartesuan Ameriken


Kullat binjake te Nju York-ut,ndertesa qendrore e NASA-s,Aeroporti
Kenedi,shkolla e Arkitektures ne Boston,One Astor Plaza ne Nju York,Stadiumi
Olimpik i Athines,Pallati i Sporteve ne Stamboll,jane keto vetem disa nga
kryeveprat e arkitektures me moderne te Shek.20-te ne te cilen kan vene me
krenari firmen e tyre dy bashkeshortet Shqiptare,KEMAL e XHELILE BUTKA.

QEMAL BUTKA u lind ne vitin 1907,ne Kolonje.Babai i tij Selmni u vra gjate
luftes se Pare Boterore.Perkujdesjen e Kemailit e merr xhaxhai i tij Sali Butka
i cili u kthye ne nje baba te dyte per te.Ne ditarin e tij Kemaili shkruante;
Ishte viti 1917 kur kusherini im ,Safeti,kishte vajtur ne Austri per te
studiuar.Ne mabrim te luftes se I-re Boterore ai erdhi ne pushime ne
Shqiperi.Isha 11 vjec atehere kur me preferoi qe edhe une te shkoja me te ne
Austri.Ne Vjene,Kemaili mbaroi klasen e fundit ne fillore dhe pastaj edhe
shkollen e mesme.Atje e perfundoi me rezultate te shkelqyeshme edhe
universitetin,ku u diplomua si Inxhinier-Arkitekt.

Ate kohe ne Vjene studionin 60 student nga Shqiperia.Mes tyre LASGUSH PORADECI,
SKENDER LUARASI, EQREM QABEJ, SELMAN RIZAJ, RROK GERA, SKENDER UPI etj.BAJRAM
CURRI ka qene njeri nga ata qe themeluan Shoqerin e Studenteve Shqiptare ne
Vjen.Bajrami qendroi pak ne Vjen por qendrimi tij pati nje rendesi teper te
madhe per organizimin politik te studenteve shqiptare.Ne kete kohe Vjena ishte
qender e intelegjences dhe kultures Evropiane.Ne kujtimet e tij Kemaili
shkruan:"Nje profesor Austriak qe njihte mire Shqiperin mbante nje referat me
titull"SHQIPERIA DHE E ARDHMJA E SAJ"Ai tregoi me fakte se cfare ndodhi kur
Italia Pushtoi Shqiperine.Ishte i pranishem aty edhe CETIN SARACI,konsull i
Shqiperis ne Vjene.Dyshohej se ai ishte organizatore i vrasjes se LUIGJ
GURAKUQIT.Kur ai e degjoi ate qe tha profesori Austriak u ngrit ne kembe dhe
tha:"Protestoj per shkak te ketyre fjaleve qe thuhen ketu.Te gjithe studentet
shqiptare do te dalin jasht"Vetem dy tre vet u solidarizuan me apelin e tij te
tjeret ngelen aty.Gjith ky rast u be shkak per hakmarrjen e tij ndaj studenteve
qe kishin bursa.Kur shkova ne Konsullat per te marre bursen Cetin Saraci me
pyeti."Dole jasht kur une urdherova te mos e ndegjonit ate qe thonte profesori
Austriak?"Jo i thash.Atehere ai ma ktheu ti nuk je patriot.Patriotizmin e kam
mesuar nga njerez me te mencur se ti i thash.Pa e mbaruar akoma ai e nxjerri
revolverin dhe e dretoi kah une.U largova por puna nuk kishte mbaruar me kaq.Ai
kishte raportuarper krejt ate qe ndodhi ne Konferenc dhe Konsullat dhe Bursa na
u nderpren mua dhe studenteve te tjer".
Pas perfundimit te studimeve kthehet ne Shqiperi.Ku mbreti Zog i beson
projketin arkitektonik te VARRIT TE NENES MBRETERESH.

Pas peripetive ne Shqiperi ai perfundon ne STAMBOLL ku njihet me Profesorin
Francez Henri Prost i cili e integroj ne projektet e medha arkitektonike te
Stambollit.Ketu projekton Pallatin e Sporteve,Zyrat e Finances,projektin e
renovimit te plote te kompleksit"KAPALI CARSHI","TAKSIM",Pazarin e ri "KARCEJ"
ndertesa te ndryshme ne bulevardin "ATATÜRK".Thirret ne KAIRO ku i ngarkohet
projketi i shtepis filmike i cili ne ate kohe ishte projketi me gjigant ne
Mesdhe.

Pas martese se tij me 1949 me Xhelilen Berkun me te cilen ishte njoftuar ne
Turqi,(Xhelilja kishte origjin shqiptare dhe babai i saj Qamili ishte mjek
personal i Ataturkut)Xhelilja kishte mbaru studimet e shkollen teknike MIT ne
Boston.

Me 1951 qe te dy e lene Stambollin per tu vendosur fillimisht ne Detroit e pas
disa muajsh ne NJU JORK.Ketu Kemailit i besohet projekti per Stadiumin Olimpik
te ATHINES,te cilin e perfundon per 3 muajve.Pas suksesit lista e projketeve qe
kerkonin ti besohej atij ishte e pabesueshme.


Projektet qe i realizoi ne N.Y.

-Qendren e te Semureve Mendore ne N.Y.---investitor Rockfeller

-Qendra e NASA-s

-One Astor Plaza N.Y.

-Shtepin e rrjetit elektrik te N.Y.

-Ndertesen e New York Telephone ne Manhattan

-Ndertese American Air Line ne aeroportin nderkombetare KENNEDY

-Qendren Tregtare te Syracuse

-Shtepin e mallerave ne Pittsburg-Pensilvania

- ------//--------- Macy's ne Colonie N.Y.

-Projektin e shkolles te Arkitektures ne Boston

-Udheheqi kompozicionin dhe kontrollin e puneve te mbrendeshme ne TWIN TOWERS
WTC.

Pasioni i tij i vecant ishte mekanika.Ai eshte autor i 18 patentshpikjesh ne
mekanike mes te cilave edhe ajo e motoreve qe perdorin energji te
paster.(perdorimi i ujit per fuzionin e hidrogjenit ne anijet
transoqeanike).Patentat e tij deri tani nuk kan gjetur nje zbatim praktik,pasi
jan konsideruar si teknologji e se ardhmes.Kemal Butka ishte deri ne fund te
jetes se tij anetar i Akedemis se Shpikesve te NEW YORK-ut.

-------------------------------------------------------------------------------



Me te mira,
Giza...